Mediacja to proces, w którym strony dobrowolnie i aktywnie uczestniczą w rozwiązaniu sporu przy pomocy osoby trzeciej, tzn. bezstronnego mediatora.
Mediacja jest postępowaniem poufnym i dobrowolnym.
Mediacja stwarza stronom szansę na samodzielne rozwiązanie sporu w formie polubownego porozumienia się (negocjacje).
Mediacja powinna obniżać poziom negatywnych emocji.
W czasie mediacji strony powinny uzyskać wiedzę, na czym im zależy i co jest dla nich ważne.
Dobrze jest gdy mediacja kończy się ugodą.
Ugoda to potwierdzenie porozumienia się stron i ich zadowolenia z zakończenia sporu.
Ugoda, powinna być sporządzona na piśmie.
Ugoda musi być zgodna z prawem, z zasadami współżycia społecznego, nie może zmierzać do obejścia prawa, ale też powinna być zrozumiała, nie zawierająca sprzeczności, musi być wykonalna, trwała i sprawiedliwa.
Mediacja może być sądowa czyli zlecona postanowieniem przez sąd lub cywilna przed sądowa w oparciu o umowę.
Mediator to osoba bezstronna, neutralna i niezależna w stosunku do interesów/konfliktu stron.
Odsłuchaj przykładowy monolog Mediatora
Oferuję mediacje z zakresu:
- spraw cywilnych, tj. prawa cywilnego, gospodarczego, prawa rodzinnego i opiekuńczego;
- spraw karnych i nieletnich, tj. sprawiedliwość naprawcza
- spraw oświaty.
Zawsze warto rozmawiać
Opowiedz o swoim problemie
w obecności mediatora.
Warto przeczytać
- Christopher W. Moore. Mediacje Praktyczne strategie rozwiązywania konfliktów. Wydanie 3. Wolters Kluwer. Warszawa 2016
- Liv Larsson. Porozumienie bez przemocy w mediacjach. Jak być trzecią stroną w konflikcie. Wydawnictwo Czarna Owca. Warszawa 2015.
- Anna Kalisz. Adam Zienkiewicz. Mediacja sądowa i pozasądowa. Zarys wykładu. LEX. Warszawa 2014
- Mediacje gospodarcze. Pod redakcją Aleksandra Binsztoka. Wydawnictwo MARINA. Wrocław 2015.
- Dale Carnegie. Jak stać się doskonałym mówcą i rozmówcą. Wydawnictwo Studio Emka. Warszawa 2012.
- Etyka Nikomachejska. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2012
- Uczta, Eutyfron, Obrona Sokratesa, Kriton, Fedon. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Przełożył Władysław Witwicki. Warszawa 1984.
- Ferdinand Alquie. Kartezjusz. Przełożył Stanisław Cichowicz. Pax. Warszawa 1989.
- Jerzy Śliwa. Mediator gospodarczy. Mediacje klasyczne. Podręcznik rozwoju kompetencji. Rzeszów 2018.
- Artur Schopenhauer. Erystyka, czyli sztuka prowadzenia sporów. Oficyna Wydawnicza „Alma-Press”, Warszawa 2005.
- Jerzy Gut, Wojciech Haman. Docenić konflikt. Od walki i manipulacji do współpracy. Wydawnictwo Kontrakt. Warszawa 1993.
- Czy tylko sąd rozstrzygnie w sporze? Mediacja i sądownictwo polubowne. Informator o alternatywnych sposobach rozwiązywania sporów. Redakcja: Agnieszka Rękas. Zostałem pokrzywdzony przestępstwem i co dalej? Informator dla pokrzywdzonego. Redakcja: Tomasz Sroka. Warszawa 2010
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1460) https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/ustawa-z-dnia-17-listopada-1964-r—kodeks-postepowania-cywilnego
- Postępowanie mediacyjne w sprawach karnych https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/postepowanie-mediacyjne-w-sprawach-karnych
- Postępowanie mediacyjne w sprawach nieletnich https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/postepowanie-mediacyjne-w-sprawach-nieletnich3
- Postępowanie mediacyjne w sprawach cywilnych https://prezentacja.www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/postepowanie-mediacyjne-w-sprawach-cywilnych
Mediacje odbywają się w nowoczesnym w pełni wyposażonym pomieszczeniu mediacyjnym. Drugie pomieszczenie jest dla chwil odreagowania i spędzenia kilku minut wyciszenia emocji, zastanowienia się, dla zadumy i relaksu. Pomieszczenie posiada zaplecze kuchenne i łazienkę.
Elementy negocjacji harwardzkich
Negocjacje to bezpośrednie rozmowy, dobrowolne, ich celem jest osiągnięcie porozumienia.
Harwardzki model negocjacji – jest to nowoczesny model negocjacji oparty na założeniu gier o sumie niezerowej: wygrany – wygrany, który przeciwny jest tradycyjnemu modelowi, uwzględniającemu gry o sumie zerowej.[i]
Szacunek i respektowanie praw.
Współpraca
Koszty walki a zalety współpracy.
Harwardzkie negocjacje oparte są na zasadach: elastyczność, szacunek, uważne słuchanie, odniesienie do problemu a nie do ludzi.
Oddziel ludzi od problemów
- Czy gdybyś był na miejscu partnera przyjąłbyś te warunki?
- Wasz system wartości;
- Wasze emocje;
- Bądź opanowany (wentylacja może być potrzebna);
- Nie stosuj komunikatów typu „ty”;
Interesy
- Dlaczego to jest dla Ciebie ważne?
- Dlaczego na tym Ci zależy?
- Jakie są twoje interesy?
- Jaka jest Twoja lista potrzeb?
- Jakie są Twoje propozycje?
- Jakie są wasze ważne dla was wspólne interesy?
- Znajdźcie wspólny obszar waszych interesów.
Możliwości
- Stosuj twórcze myślenie;
- Przechodź od szczegółów do rzeczy ogólnych.
Kryteria obiektywne
- Uczciwe procedury i standardy;
- Odwoływania do zasad i przepisów.
Negocjacje
- Informujemy o korzyściach, jakie można osiągnąć, zaspakajając interesy obu stron;
- Stosuj komunikaty typu „ja”;
- Stosuj pytania otwarte.
Podsumowanie:
- Bądź uprzejmy;
- Słuchaj uważnie;
- Rób i wspieraj się notatkami;
- Parafrazowanie;
- Utrzymuj stały kontakt.
Literatura: Fisher R., Ury W., Dochodząc do TAK. Negocjowanie bez poddawania się, PWE, Warszawa 1990
[i] https://witalni.pl/pojecie/harwardzki-model-negocjacji/
Kilka słów o Krajowym Stowarzyszeniu Mediatorów Stałych
Sztuczna inteligencja w mediacji
Mediator to osoba, która pomaga stronom w porozumieniu poprzez ułatwienie komunikacji, poszukiwanie i zadawanie właściwych pytań celem zrozumienia problemu.
Standardowo mediatorem jest człowiek, rozwój technologii, w tym robotyki i sztucznej inteligencji, otwiera nowe możliwości przed mediacją. Wydaje się, że robot może być zaprogramowany do spełniania roli mediatora w zwykłych sytuacjach i w oparciu o jakąś procedurę mediacyjną, np.: mediacje klasyczne.
Jak już wiemy dobrze napisany przez człowieka program i umiejętność uczenia się przez robota może być zwieńczone sukcesem poprowadzenia mediacji. Dobrze opracowany algorytm, kiedy i jakie zadać pytanie. W większości przypadków, ludzie w konfliktach są przewidywalni, więc dlaczego robot miałby sobie z tym nie poradzić.
Robot jako mediator byłby sprawdzalny do egzekwowania zasady bezstronności. Zasada bezstronności jest jednym z zewnętrznych elementów mediacji, której celem jest zapewnienie uczciwości i neutralnego procesu konfliktu. Choć z neutralnością bywa różnie w zależności co mamy na myśli mówiąc o neutralności. Wydaje się, że mediator w mediacji nie jest neutralny, ale to moje zdanie na ten temat.
Ciekawe może być pytanie czy strony chciałby pójść na mediację, gdzie mediatorem byłby robot. Raczej nie. Udział człowieka jako mediatora jest nadal preferowany.
Zastosowanie sztucznej inteligencji AI (ang. artificial intelligence, skrót AI) w mediacjach
Sztuczna inteligencja (AI) może mieć wiele zastosowań w mediacjach, które są obsługiwane przez mediatorów w celu rozwiązywania konfliktów. Oto kilka przykładów:
Analiza: AI może pomóc w określeniu ilości danych dotyczących konfliktu. Może tworzyć teksty, dokumenty, wiadomości e-mail, nagrania np. w czasie warsztatu superwizji, itp.
Automatyzacja rutynowych zadań: AI może przypisać niektóre rutynowe zadania, takie jak planowanie spotkań, tworzenie harmonogramu, przypominanie o terminach czy przygotowywanie dokumentów.
Sugestie dotyczące technologii: Oparcie się na danych historycznych i wiedzy eksperckiej, AI może zaproponować różne rozwiązania konfliktu. Może również wskazać mediatorowi alternatywne perspektywy, które pomogą w znalezieniu zrównoważonych i zaproponowanych porozumień.
Analiza języka naturalnego: AI może analizować język używany przez strony konfliktu, powtarzające się wzorce czy słowa kluczowe. To może pomóc mediatorowi w zrozumieniu prawdziwych potrzeb i interesów oraz stworzeniu i budowaniu zaufania.
Symulacje i prognozy: AI może przedstawiać różne scenariusze rozwiązania konfliktu na podstawie danych. Może również prognozować wyniki decyzji.
Podsumowując, obecnie wydaje się, że sztuczna inteligencja może być wsparciem dla mediatora w przygotowaniu i lepszym zrozumieniu konfliktu, ale to mediator jest i będzie odpowiedzialny za proces mediacyjny.
Tekst powstał przy wsparciu Czat GPT.
Tematy do dyskusji:
-
Czy można nauczyć robota: słuchania, rozumienia i pamiętania?
-
Czy mediator musi lubić ludzi?
-
Wyłączenie emocji jest dobre czy złe?
-
Człowiek z Cro-Magnon cierpiał na nerwiakowłókniakowatość a na co cierpią roboty?
Przykłady narzędzi AI w edukacji:
Gliglish – narzędzie wspierające ucznia w tłumaczeniu tekstów. Umożliwia naukę języków poprzez interakcję z AI, oferując tłumaczenia, wymowę i ćwiczenia konwersacyjne (https://gliglish.com/free).
HeyGen – aplikacja do tworzenia filmów za pomocą sztucznej inteligencji. Pozwala na przekształcanie tekstu w animowane filmy z wirtualnymi aktorami, co jest przydatne zarówno dla profesjonalistów, jak i amatorów (https://app.heygen.com/avatars/create).
Fajniezewiesz – gra edukacyjna stworzona przez zespół Demagog, która pomaga użytkownikom rozpoznawać fake newsy i uodparniać się na dezinformację (https://fajniezewiesz.pl/).
Suno – platforma do tworzenia muzyki, która umożliwia komponowanie, aranżowanie i produkcję muzyki za pomocą zaawansowanych algorytmów sztucznej inteligencji (https://suno.com/home).
Canva – wszechstronne narzędzie do projektowania graficznego, które umożliwia tworzenie różnorodnych materiałów wizualnych, takich jak prezentacje, plakaty, filmy i infografiki. Nauczyciele mogą korzystać z Canva, logując się przez Zintegrowaną Platformę Edukacyjną (ZPE) (https://www.canva.com/).
Gemini – w astrologii znak zodiaku Bliźnięta symbolizuje komunikację, intelekt i ciekawość. W kontekście edukacyjnym, Gemini to narzędzie AI od Google, które wspiera kreatywność i produktywność, pomagając w pisaniu, planowaniu i nauce (https://gemini.google.com/).
Veed – narzędzie do tworzenia profesjonalnie wyglądających filmów bez wysiłku. Umożliwia generowanie wideo z tekstu, dodawanie narracji i korzystanie z awatarów AI (https://www.veed.io/).
NotebookLM – oparty na AI asystent do wyszukiwania informacji i pisania, który działa najlepiej z przesyłanymi przez użytkownika źródłami. Pomaga w analizie i organizacji materiałów, ułatwiając tworzenie dokumentów (https://notebooklm.google/).
Wśród uczestników IBE Mediatorzy zaczarowani na M [lipiec 2023]
„Jeżeli ktoś zrobi coś złego najlepiej mu przebaczyć.
Jeżeli zrobił coś złego, bo nie wiedział, to już wie teraz.
Jeżeli zrobił coś złego nie umyślnie, będzie w przyszłości ostrożniejszy.
Jeżeli robi coś złego, bo mu się trudno przyzwyczaić, będzie się starał.
Jeżeli zrobił coś złego, bo go namówili, już nie będzie słuchał. Jeżeli ktoś zrobił coś złego, najlepiej mu przebaczyć, czekać, aż się poprawi.
Ale sąd musi bronić cichych, by im nie dokuczali silni, sąd musi bronić sumiennych i pracowitych, by im nie przeszkadzali niedbalcy i leniuchy, sąd musi dbać, by był porządek; bo nieład najbardziej krzywdzi dobrych, cichych i sumiennych ludzi”. [1]
[1] J. Korczak, Jak kochać dziecko, Spółdzielnia Wydawnicza Książka, Warszawa 1948.
Warte przeczytania : Projektowanie z myślą o neuroróżnorodności i integracji
Konwencja o Prawach Dziecka [wybrane fragmenty]
Artykuł 1
W rozumieniu niniejszej konwencji „dziecko” oznacza każdą istotę ludzką w wieku poniżej osiemnastu lat, chyba że zgodnie z prawem odnoszącym się do dziecka uzyska ono wcześniej pełnoletność.
Artykuł 13
1. Dziecko będzie miało prawo do swobodnej wypowiedzi; prawo to ma zawierać swobodę poszukiwania, otrzymania i przekazywania informacji oraz idei wszelkiego rodzaju, bez względu na granice, w formie ustnej, pisemnej bądź za pomocą druku, w formie artystycznej lub z wykorzystaniem każdego innego środka przekazu według wyboru dziecka.
2. Wykonywanie tego prawa może podlegać pewnym ograniczeniom, lecz tylko takim, które są konieczne:
a. dla poszanowania praw lub reputacji innych osób albo
b. do ochrony bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego, bądź zdrowia albo moralności społecznej.
Artykuł 28
1. Państwa-Strony uznają prawo dziecka do nauki i w celu stopniowego realizowania tego prawa na zasadzie równych szans, w szczególności:
a. uczynią nauczanie podstawowe obowiązkowym i bezpłatnym dla wszystkich;
b. będą popierać rozwój różnorodnych form szkolnictwa średniego, zarówno ogólnokształcącego, jak i zawodowego, uczynienia je dostępnymi dla każdego dziecka oraz podejmą odpowiednie kroki, takie jak wprowadzenie bezpłatnego nauczania oraz udzielenie w razie potrzeby pomocy finansowej;
c. za pomocą wszelkich właściwych środków uczynią szkolnictwo wyższe dostępne dla wszystkich na zasadzie zdolności;
d. udostępnią wszystkim dzieciom informacje i poradnictwo szkolne i zawodowe;
e. podejmą kroki na rzecz zapewnienia regularnego uczęszczania do szkół oraz zmniejszenia wskaźnika porzucania nauki.
2. Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie właściwe środki zapewniające, aby dyscyplina szkolna była stosowana w sposób zgodny z ludzką godnością dziecka i z niniejszą konwencją.
3. Państwa-Strony będą popierały i rozwijały międzynarodową współpracę w dziedzinie oświaty, w szczególności w celu przyczyniania się do zlikwidowania ignorancji i analfabetyzmu na świecie oraz ułatwienia dostępu do wiedzy naukowo-technicznej i nowoczesnych metod nauczania. W tym zakresie należy w szczególności uwzględnić potrzeby krajów rozwijających się.
„Życzę Wam, abyście, teraz gdy wojny już się skończyły, żyli szczęśliwi w pokoju, by wszyscy ludzie w przyszłości zjednoczyli się w jeden lud żyjący we wspólnocie. Powinniście się troszczyć o porozumienie w waszej ojczyźnie.
Obowiązywać tam będą jedne dla wszystkich prawa i najlepsi ze względu na pochodzenie, będą rządzić.
Nie dzielę ludzi na Hellenów i barbarzyńców, jak czynią to idioci.
Nie interesuje mnie pochodzenie obywatela ani też jego rasa.
Stosuje tylko jedno kryterium – cnotę.
Dla mnie każdy dobry cudzoziemiec jest Hellenem, a każdy zły Hellen gorszy niż barbarzyńca.
Kiedy się spieracie i chwytacie za broń, zaniechajcie tego i starajcie się w sposób pokojowy znaleźć rozwiązanie.
Gdy to konieczne będę waszym rozjemca […].
Uważam, że wszyscy biali i czarni są jednacy.
Chciałbym, abyście wszyscy byli nie poddanymi w stworzonej przeze mnie wspólnocie, ale jej członkami.
Będę się starał możliwie wiele z tego zrealizować w praktyce.
Obiecuję to”.
[Aleksander Wielki, 324 rok p.n.e. Miasto Opis nad Tygrysem]
Stoicy
Kleanthes – grecki filozof stoicki z III w. p.n.e., uczeń Zenona z Kition i następca jego szkoły.
Chrysippos – wybitny filozof stoicki z III–II w. p.n.e., systematyzator i rozwijający doktrynę stoicyzmu.
Dlaczego ich wymieniam? Bo byli pierwszymi którzy od czasów sofistów używali słowa „godność ludzka”, „natura równości”, „wolność”. Jak pamiętamy ‘ojcem’ stoicyzmu był Zenon z Kition.
Początki stoicyzmu
|
Filozof |
Lata życia (przybliżone) |
Rola w stoicyzmie |
Główne osiągnięcia |
|
Zenon z Kition |
ok. 334–262 p.n.e. |
Założyciel szkoły stoickiej |
Opracował podstawy doktryny – etykę, logikę, fizykę; nauczał w „Stoa Poikile” w Atenach. |
|
Kleanthes z Assos |
ok. 331–232 p.n.e. |
Drugi przywódca (scholarcha) szkoły |
Utrwalił nauki Zenona, napisał „Hymn do Zeusa” – słynny poemat stoicki o boskim rozumie. |
|
Chryzyp z Soloi |
ok. 280–206 p.n.e. |
Trzeci przywódca szkoły stoickiej |
Rozwinął i usystematyzował doktrynę; napisał setki dzieł, kładł nacisk na logikę i etykę. |
Manifest Oksfordzki
Współczesna polityka wywiera diametralny wpływ na każdego obywatela, stając się czymś zupełnie odmiennym od tego, czym miała być. Mam tu na myśli Manifest Oksfordzki z 1947 roku, w którym w pierwszej części, w punkcie 3, stwierdzono: „Państwo jest tylko instrumentem społeczeństw; nie powinno ono posiadać takiej władzy, która naruszałaby podstawowe prawa obywateli i zagrażała ich odpowiedzialnego i twórczego życia, a mianowicie: wolności osobistej, gwarantowanej przez niezawisłość wymiaru sprawiedliwości. Wolność sumienia i wyznania. Wolność słowa i prasy. Wolność zrzeszania się i niezrzeszania się. Wolnego wyboru zawodu”
Następnie Manifest określał naukę:
„Możliwość pełnego i zróżnicowanego kształcenia się, stosownie do zdolności jednostki i niezależnie od jej pochodzenia oraz poglądów. Prawo do prywatnej własności i prawo do posiadania indywidualnego przedsiębiorstwa. Przysługujące konsumentowi prawo wolnego wyboru i możliwości korzystania w pełni z owoców ziemi i wytworów przemysłu. Ubezpieczenie od chorób, bezrobocia, niezdolności do pracy, ubezpieczenie na starość”
Więc czego nie rozumieją obecni urzędnicy czy oni znają Konstytucję i Prawa Człowieka? Wybrane cytaty są aktualne na dziś i mam wrażenie, że polityka zatrzymała się w rozwoju.
Pomimo upływu lat, rozwoju technologii, sztucznej inteligencji nadal aktualne jest powiedzenie: Homo homini lupus est.
Coś dla ducha [źrodło internet, dostępne: 30.08.2025] Homo
DEKALOG MEDIATORA
- DOBROWOLNOŚĆ. Przekaż stronom informacje o zasadach, przebiegu mediacji i skutkach decyzji podejmowanych w mediacji. Zapewnij o prawie do
odmowy udziału w mediacji. Odbierz od stron dobrowolną zgodę na mediację.
- POUFNOŚĆ. Udziel stronom informacji o skutkach naruszenia poufności mediacji.
- BEZPIECZEŃSTWO. Zapewnij bezpieczny lokal na mediację. Jeśli ktoś sygnalizuje obawę przed drugą stroną, poinformuj o możliwości mediacji
pośredniej.
- BEZSTRONNOŚĆ. Szanuj strony i traktuj je równo. Pod żadnym pozorem nie oceniaj! Oprócz pytań jedynie: a) informuj o zasadach i przebiegu mediacji,
- b) doprecyzowuj kwestie i fakty, c) zestawiaj interesy stron, d) podsumowuj efekty rozmów.
- ZROZUMIENIE. Zrób wszystko, by zrozumieć! Skorzystaj w trakcie mediacji z rozmów indywidualnych, by poznać wartości/potrzeby i przetestować
propozycje.
- SPRAWIEDLIWOŚĆ. Zapewnij stronom możliwość konsultacji ugody/porozumienia/pojednania. Sprawdź, czy jest: zgodna z prawem, wykonalna,
praktyczna, trwała, a nadto dla każdej ze stron: zrozumiała i sprawiedliwa. Zadawaj proste pytania!
- SPRAWIEDLIWOŚĆ NAPRAWCZA. Przekaż stronom w mediacji karnej i z nieletnimi kompletną informację nt. reguł sprawiedliwości naprawczej, w tym:
sytuacji sprawcy i praw osoby pokrzywdzonej. Chroń osobę pokrzywdzoną przed wtórną wiktymizacją.
- AUTONOMIA KONFLIKTU. Zagwarantuj na początku stronom mediacji cywilnej prawo do określenia kwestii podlegających mediacji. Zagwarantuj
stronom prawo do podejmowania wszelkich decyzji dotyczących ich konfliktu.
- SWOBODA WYPOWIEDZI. Wysłuchaj uważnie każdej ze stron. Używaj parafrazy.
- WIEDZA O MEDIATORZE. Zapytany przekaż stronom rzetelne informacje o swoich kwalifikacjach, kompetencjach, doświadczeniu oraz sposobie pracy
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
